Toplumların yönetilme biçimlerini kabaca totaliter, otoriter ve demokratik olarak sınıflandırabiliriz. Totaliter yönetimlerin en uç örneği, “Tanrı krallar”ın yönettiği toplumlardır. Genel olarak toplumlarının duygu dünyasına hükmetmeye çalışırlar; insanların kimi seveceğine, kimden nefret edeceğine yöneticiler karar verir. Yöneticilerin isteği dışındaki bir seçim ağır biçimde cezalandırılır. Yöneticinin emrinin Tanrı emri olarak telakki edilmesi beklenir.
Geçen yüzyıldaki Stalin dönemi Sovyetler Birliği, Hitler Almanya’sı birer totaliter yönetim örneğidir. Bu rejimlerde Stalin ve Hitler neredeyse Tanrılaştırılmıştı; milyonlarca insan sırf yöneticilerin bazı normlarına uygun olmadıkları için yok edilmiştir. Bu iki rejimin oluşma koşullarına baktığımızda, Almanya’nın Birinci Dünya Savaşı sonrasında içe sindirilmesi mümkün olmayan bir teslim anlaşmasını kabul etmek zorunda kalmanın yoğun öfkesini taşıdığını görürüz. Sovyetler Birliği ise bir iç savaştan çıkmıştı ve savaşı kazanan güçlerin iktidarlarını sürdürmesi son derece zordu çünkü bütün dünyanın egemenlerini karşılarına almışlardı. Kendilerini o kadar tehdit altında hissediyorlardı ki, ideolojik olarak can düşmanları olan Nazilerle saldırmazlık anlaşması yaptılar. Bu iki toplum da kendisini yok olma tehdidi altında hissediyordu. Bu koşulların bu iki toplumda yüksek bir öfkenin uyanmasına sebep olduğunu ve totaliter yönetimlere yol açtığını düşünüyorum.
